ENDOMETRİYUM PATOLOJİSİ

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} /* List Definitions */ @list l0 {mso-list-id:100533894; mso-list-type:hybrid; mso-list-template-ids:-1410681878 69140497 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l0:level1 {mso-level-text:"%1)"; mso-level-tab-stop:36.0pt; mso-level-number-position:left; text-indent:-18.0pt;} @list l1 {mso-list-id:1371106635; mso-list-type:hybrid; mso-list-template-ids:1907885848 69140497 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l1:level1 {mso-level-text:"%1)"; mso-level-tab-stop:36.0pt; mso-level-number-position:left; text-indent:-18.0pt;} @list l2 {mso-list-id:1890067490; mso-list-type:hybrid; mso-list-template-ids:-1194292724 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507 69140495 69140505 69140507;} @list l2:level1 {mso-level-tab-stop:36.0pt; mso-level-number-position:left; text-indent:-18.0pt;} ol {margin-bottom:0cm;} ul {margin-bottom:0cm;} -->

ENDOMETRİYUM PATOLOJİSİ

 

Doç. Dr. Sema ARICI

 

 

Uterus serviks ve korpus olmak üzere 2 bölümde incelenir. Korpusun iki kısmı vardır ki bunlar endometriyum ve myometriyumdur. Endometriyum mukozası bazal ve fonksiyonel tabaka olmak üzere iki farklı bölüm içerir. Bazal tabaka rejenerasyondan sorumlu iken fonksiyonel tabaka menstruasyonda dökülen tabakadır.Endometriyum siklik değişikliklerin olduğu yerdir.Bu değişiklikler  hormon durumuna göre endometriyum stroma ve glandında farklı morfoljik görünüme yol açar. Endometriyum bir bakıma gebeliğe hazırlık yeridir.

Histolojik olarak gland ve stromadan oluşur. Stroma ve glandlar siklusun dönemlerine göre farklılık gösterir. Proliferatif endometriyumda stroma selülerdir, glandlar düz ve kıvrıntılı lümenli olup prizmatik veya psödostratifiye epitelle döşelidir. Sekretuar endometriyumda ise stroma ödemli olup genelikle glandlar tek sıralı kübük epitlle döşeli ve kıvrıntılı lümenlidir.

Sekresyonun dönemlerine göre bu özellikler kısmen farklılık gösterebilir.Menstruasyon döneminde ise stromada bol PMN lökosit vardır glandlar parçalı özelliktedir.

ENDOMETRİYUM ENFEKSİYONLARI

Asendan yolla oluşan enfeksiyonlar görülür. Endometriyumun inflamasyonlarını 2 gruba ayırabiliriz.

  1. Akut Endometrit Kronik Endometrit.

Akut Endometrit

Etyolojisinde abortus,küretaj, İntrauterin araç kullanımı ve doğum sonrası olaylar vardır. Histopatolojik olarak Endometriyum gland lümeni ile gland epitelinde PMN lökosit görmek gereklidir. Stromada da inflamatuar hücreler görülebilir. Mikroabse oluşumu olabilir. Patojen ajanlar Hemolitik streptokok, stafilokok, N. Gonore sayılabilir. Tedavi ile düzelebilen bir hastalıktır.

Kronik Endometrit

Etyolojisinde abortus, ıntrauterin araç kullanımı ,salfenfit gibi nedeler yer alır. Histopatolojisinde plazma hücre infiltrasyonu ile lenfosit, makrofaj ve az PMN lökosit görülür. Tanıda en önemli bulgu plazma hücre varlığıdır. Stroma fibrotiktir ve endometriyumun siklik paterninde bozukluk vardır. Patojen olarak klamidya ve N gonore sık sebep olarak tanımlanır.Bazen endometrit spesifik mikroorganizmalarla oluşabilir ki bunlar tüberküloz, funguslar ve viral patojenik ajanlardır.Endometritler bazen pelvik inflamatuar enfeksiyona eşlik eder.

DİSFONKSİYONEL UTERİN KANAMA(DUK)

Normal menstruasyon ovulatuar siklusla birlikte olan sekretuar endometrıyumu takip eden 5 gün süren kanamalar olarak tanımlanır.Ovulatuar siklusta 14 gün lutael faz, 10-20 gün arası foliküler faz ı olan bir süreçtir.Menarşın erken dönemlerinde sikluslar uzundur ve irregülerdir.

DUK klinik terim olup altında herhangi bir organik patoloji olmaksızın oluşan kanamalara denir. Organik lezyonlar arasında myom, polip, adenomyozis, atrofi,hiperplazi, gebelik ve malign tümörler sayılabilir.

ENDOMETRİYUM HİPERPLAZİSİ

 İrregüler şekil ve büyüklükte glandların proliferasyonu ile birlikte endometriyal gland stroma oranında proliferatif endometryuma kıyasla artışın olduğu patolojik bir durumdur.

Nedenleri arasında persistan anovulatuar siklus (karşılanamayan östrojenik uyarılar), uzun süre östrojen kullanımı, östrojen salgılayan over tümörleri, polikistik over hastalığı sayılabilir.

Klinikte uzun süren ve miktarı fazla olan kanama ile kendini gösterir. Sınıflamasında 2 bölüme ayrılır. Sitolojik düzeyde atipi varlığı yokluğu yanı sıra yapısal bozukluk düzeylerine bakılır. Buna göre basit ve kompleks diye 2’ye ayrılır. Eğer atipi varsa basit atipili veya kompleks atipili endometriyum hiperplazisi diye sınıflandırılır.Kansere ilerleme potansiyelinin olması nedeniyle önemli bir patolojidir. Atipi olmayanlar %2 ,atipi olanlarda ise %23 oranında kansere ilerleme riski vardır. Yapısal ve sitolojik atipi arttıkça malignite olma şansı artar.Kompleks atipili hiperplazileri iyi diferensiye adenokarsinomdan ayırmak zordur.

 Makroskopik olarak; sınırları seçilemeyen soluk süngerimsi kıvamda endometriyum dokusu vardır ve kalınlığı diffüz veya fokal olarak artmıştır. Fokal olan polipoid şekilde büyür.

Mikroskopi; Basit hiperplazide; Değişik boyutlarda bazıları kistik genişleme gösteren sayıca artmış glandlar ile birlikte gland stroma oranının gland lehinde artmıştır. Glandlar psödostratifiye epitelle döşelidir.

Kompleks hiperplazide; Gland stroma oranı daha fazla artmıştır. Glandlarda yapısal bozukluk başlar, irregüler şeklilidir. Stratifikasyon artmıştır.Atipi olabilir veya olmayabilir.Ayırıcı tanıda;düzensiz proliferatif endometriyum,polip,atrofik endometriyum,iyi differnsiye adeno karsinom düşünülmelidir.Tedavide; Kombine hormon tedavisi, histerektomi yapılır veya takip edilir.

ATROFİK ENDOMETRİYUM

Postmenapozal dönemde en sık kanama nedenidir. Bunu hiperplazi ve kanserler izler.

Anovulatuar siklusla karakterlidir. Östrojen stimulasyonu olduğu sürece hafif hiperplastik değişiklikler olur. Bunu over atrofisi izlerse stimulus kaybı olursa kistik dilatasyon olur ve epitel yassılaşır, bunu kistik atrofi izler.Endometriyum hiperplazisinin aksine ;endometriyum kalınlığı azalır, glandlar kistik bile olsa yassılaşmış epitelle döşelidir,mitoz yoktur.

ENDOMETRİYUM TÜMÖRLERİ

1)      Benign Tümörler

a)Endometriyal Polip

Yüzeyi çepeçevre epitelle döşeli endometriyal gland ve stromanın yüzeyden kabarık benign lokalize aşırı büyümesi ile karakterlidir.Hiperplaziden köken alabilir. %24 oranında görülür. İntermenstruel kanama ve menometroraji ile gelir. İnfertilite nedeni olabilir.Makroskopik olarak saplı veya sapsız olabilir. Endoservikal kanaldan sarkabilir. Mikroskopikok olarak hiperplastik, atrofik veya fonksiyonel tipte olabilir. Ayırcı tanıda hiperplazi, polipoid adenokarsinom,adenofibrom ve adenosarkom düşünülmelidir. Tedavi polipektomi veya histerektomidir.

2)      Malign Tümörler ;a)Epitelyal kaynaklı; Adenokarsinom,b) Mezenkimal kaynaklı; Endometriyal stromal tümörler,c) Mixed tümörler

Endometriyum Adenokarsinom

Kadın genital sisteminin en invazif tümörlerinden biridir. USA’da 4: en sık tümördür. Her

yıl 150000 yeni vaka bildirilmektedir. Karşılıksız 2 yıl veya daha fazla östrojen tedavisinin rolü fazladır. Östrojen ilişkisiz adenoca’larda bildirilmektedir.Risk Faktörleri; obesite,diabet,hipertansiyon,infertilite ovulasyon yetersizliği,uzun süre östrojen kullanımı,erken menarş,geç menapoz olarak sayılır. Hiperplazi ile kanser ilişkisini destekleyen bulgular; obesite ve anovulatuar siklusla ilişkisi,östrojen replasman tedavisinde risk yüksekliği, over agenezisi olanlarda risk düşüklüğü, menapoz döneminde sık olmaları dır. Hiperplazi ile eşlik eden kanserlerde prognoz daha iyidir.

Endometriyum adenokarsinomun sınıflandırılması;

1)      Endometrioid Adenoca

2)      Seröz Adenoca

3)      Berrak hücreli ca

4)      Müsinöz ca

5)      Skuamöz ca

6)      Mixed tip

7)      Undifferensiye

Adenokarsinom özelliğindeki bu tümörlerde prognoz açısından FİGO grade yapılır.Buna göre; Grade I: Çoğunlukla glandlardan oluşur. GradeII: %5-50 oranında solid adalar vardır.GradeIII: %50’den fazla solid alan vardır.

Prognoz hastalığın evresine göre değişir. Tedavi ile %90 hasta evre I’de ise ,%40 hasta evre IIde, %10-20 evre III de olanlar 5yıldan fazla yaşama şansları vardır.

b)Endometriyal Stromal Tümörler

2 tiptir.1)Endometriyel stromal nodül ve 2)Endometriyal stromal sarkomdur..

Nadir tümörlerdir. Menoraji şikayeti ile gelirler. Stromal nodül iyi sınırlı olup prognozu daha iyi olan düşük malign potansiyel gösteren tümörlerdir. Stromal sarkom myometriyumu invaze eden şeklidir. Diğer uterus kanserlerinden daha genç yaşta görülür. Tamoksifen ile ilişkisi olduğu düşünülüyor. Sarkomlarda lenfatik ve vasküler invazyon tipiktir. Yüksek derceli gradelerde ise nükleer atipi ve mitoz fazladır. Prognoz kötüdür.

c)Mixed Tümörler

Epitelyal ve mezenkimal elemanlarla karakterlidir.Nadir tümörlerdir ve postmenapoz döneminde görülürler. Adenofibrom,adenosarkom,karsinosarkom şeklinde alt gruplara ayrılır. Benign ve malign komponentine göre sınıflandırılır.Malign olanlarının agresif oldukları belirtiliyor.

Yorum Yaz